De back-up die je echt redt: de 3-2-1-1-0-regel in gewone taal

Wanneer heb je voor het laatst een bestand uit je back-up teruggezet? Niet opgeslagen – teruggezet.

Moet je daar nu even over nadenken? Dan ben je in goed gezelschap. Veel bedrijven maken braaf back-ups, maar testen ze nooit. Dat merk je pas als het erop aankomt: na een kapotte harde schijf, een per ongeluk verwijderde map of een aanval met gijzelsoftware, de zogenaamde ransomware.

Waarom ransomware dol is op back-ups

Ransomware versleutelt gegevens en eist losgeld voor de sleutel. Aanvallers zoeken daarbij gericht naar back-ups, om ook die te versleutelen of te wissen. Volgens het Bundeslagebild Cybercrime 2025 van het BKA (de Duitse federale recherche) werden in Duitsland 1.041 ransomware-aanvallen aangegeven, zo'n tien procent meer dan het jaar ervoor. Ongeveer 90 procent trof kleine en middelgrote bedrijven. En: nog maar zo'n zeven procent van de slachtoffers heeft betaald. Het BKA ziet dat als teken dat veel bedrijven weerbaarder zijn geworden – en goede back-ups horen daar precies bij.

De regel: 3-2-1-1-0

De bekende 3-2-1-regel is een vuistregel uit de praktijk. Met het oog op ransomware is die met twee posities gegroeid:

Het BSI raadt in zijn maatregelen tegen ransomware uitdrukkelijk een offline back-up aan, die na het back-uppen wordt losgekoppeld van de rest van het netwerk, plus een geteste terugzetting. „Onveranderbaar”, in het Engels „immutable”, betekent: niemand kan de back-up gedurende een vastgelegde periode wijzigen of verwijderen, ook geen beheerder – en dus ook geen aanvaller met een gestolen beheerderstoegang.

Wat hoort er eigenlijk in de back-up?

Meer dan je denkt. Niet alleen de map „Klanten“, maar ook:

• Mailboxen: Veel maildiensten bewaren verwijderde mails maar beperkte tijd. Een eigen back-up beschermt tegen vergissingen en aanvallen.
• Website en webshop: bestanden en database, idealiter dagelijks – en niet alleen bij dezelfde aanbieder.
• Boekhouding en branchesoftware: vaak op één losse computer die „er altijd al stond”.
• Toegangen en instellingen: Wie heeft welk wachtwoord, hoe was de router ingesteld? Het Lost-monster noemt dat de noodmap.

Daar komt de vraag bij hoe ver je terug kunt. Wie alleen de laatste nacht bewaart, back-upt ook de versleuteling van gisteren mee. Meerdere versies over dagen en weken zijn daarom een must.

Synchroniseren is geen back-up

Een veelgemaakte vergissing: „Onze bestanden staan toch in de cloud.“ Een map die tussen computer en cloud wordt gesynchroniseerd, is handig – maar geen back-up. Wordt een bestand op de computer versleuteld of verwijderd, dan gebeurt kort daarna hetzelfde in de cloud. Sommige diensten bieden een prullenbak of oudere versies, maar vaak alleen voor beperkte tijd en niet voor alles.

Hetzelfde geldt voor een externe harde schijf die permanent aan de computer hangt. Die is handig, maar ransomware bereikt hem net zo makkelijk als de ingebouwde schijf. Pas als de kopie losgekoppeld of onveranderbaar is, of met versies bij een aparte back-updienst staat, telt hij mee in de zin van de regel. Eerlijk gezegd zijn dit de vragen die in gesprekken het meest ophelderen: wat is alleen gespiegeld, en wat is echt geback-upt?

De test die bijna niemand doet

Eén keer per kwartaal een uur: zet een willekeurig bestand, een mailbox of de website terug uit de back-up – op een testcomputer, niet over het origineel heen. Noteer hoe lang het duurde en of alles er was. Meer is het niet. Deze kleine test is de „0“ in de regel en het verschil tussen „We hebben een back-up“ en „We komen terug“.

Belangrijk is ook de volgorde bij een noodgeval: wat moet als eerste weer draaien? Meestal e-mail, telefoon en boekhouding – de website vaak pas daarna. Schrijf dat op één pagina en leg die geprint op een plek waar je hem ook zonder computer kunt vinden.

Het Back-upmonster richt back-ups in volgens de 3-2-1-1-0-regel – op onze infrastructuur, op die van jou of bij een aanbieder op de markt – en test het terugzetten regelmatig samen met jou. Voor de eigen server op de achtergrond is er het Servermonster.